1. Kary pieniężne w katalogu kar porządkowych

Pracownik powinien sumiennie wykonywać pracę oraz stosować się do poleceń przełożonych, które jej dotyczą, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę. Ponadto jest obowiązany przestrzegać regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku, czasu pracy, przepisów i zasad bhp oraz zasad współżycia społecznego, a także dbać o dobro zakładu, chronić jego mienie i zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

Pracownik, który narusza swoje obowiązki podlega kodeksowej odpowiedzialności porządkowej.

Ważne: Za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bhp, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy, pracodawca może stosować kary porządkowe: upomnienia i nagany (art. 108 § 1 K.p.).

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 1 lipca 1999 r. (sygn. akt I PKN 86/99, OSNP 2000/18/683): "Wymierzenie kary upomnienia uzasadnione jest nawet w przypadku niewielkiego stopnia winy (...)". Nie występuje natomiast obowiązek stopniowania kar porządkowych, tj. udzielenia najpierw upomnienia, a następnie nagany - pracownik może być od razu ukarany naganą, mimo że poprzednio w ogóle nie był karany (por. T.M. Romer, Pr. Pracy nr 6/1995, str. 17).

Niezależnie od kar tzw. moralnych (por. E. Wronikowska w: Kodeks pracy Komentarz pod red. J. Żołyńskiego, ODDK Gdańsk 2016, str. 842), katalog kar porządkowych przewiduje także karę pieniężną, której udziela się za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bhp lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy (art. 108 § 2 K.p.). Norma ta jedynie rozszerza katalog kar i w przypadku wymienionych w niej przewinień: "(...) umożliwia alternatywne ich stosowanie w zależności od oceny każdego konkretnego przypadku. (...)" (por. I. Sierocka, Pr. Pracy nr 12/1996, str. 9). Oznacza to, że pracodawca w wymienionych w tym przepisie okolicznościach ma do wyboru trzy rodzaje kar, z tym że powinien wziąć pod uwagę nie tylko rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, ale także stopień winy pracownika i jego dotychczasowy stosunek do pracy (art. 111 K.p.).

Przykład

Pracownik służby bhp w czasie kontroli użytkowania środków ochrony indywidualnej przez pracowników zatrudnionych na budowie, którą przeprowadził 19 kwietnia 2017 r., ustalił, że dwóch z nich nie używa kasków ochronnych. U jednego stwierdzono to uchybienie po raz drugi (za pierwszym razem został ukarany upomnieniem).

Kontrolujący w dniu następnym poinformował pracodawcę o wynikach kontroli, wnioskując o ukaranie pracownika, który uchybił obowiązkowi po raz kolejny, karą pieniężną, a drugiego z nich karą nagany. O ile wyjaśnienia pracowników nic nie wniosą do sprawy, pracodawca będzie miał podstawy do uwzględnienia tego wniosku. ...